एमालेभित्र भुसको आगो: ‘ओलीलाई भावी प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार बनाउँदा रक्षात्मक बन्यौं’ भन्ने महासचिव पोखरेलको प्रतिवेदनले हलचल

काठमाडौँ, ९ भदौ। नेकपा (एमाले) भित्र चुनावी पराजयको समीक्षालाई लिएर आन्तरिक विवाद र राजनीतिक खलबली उत्कर्षमा पुगेको छ। पार्टी महासचिव शंकर पोखरेलले तयार पारेको आन्तरिक समीक्षा प्रतिवेदनमा "केपी शर्मा ओलीलाई भावी प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारका रूपमा अघि सार्दा एमाले चुनावमा रक्षात्मक बन्नुपरेको" सनसनीपूर्ण निष्कर्ष निकालेपछि एमालेको संस्थापन पक्षमा ठूलो तरंग पैदा भएको छ। [1, 2]

देशभरका सात प्रदेश कमिटी र १३ विभिन्न क्षेत्रका सुझावहरूलाई समेटेर महासचिव पोखरेलले तयार पारेको उक्त प्रतिवेदनमा एमालेको लज्जास्पद चुनावी पराजयका ६ वटा मुख्य कारणहरू औंल्याइएको छ। बाह्य शक्तिको चलखेलले मात्रै नभई पार्टीको आफ्नै रणनीतिक कमजोरी र शासकीय शैलीका कारण चुनाव हारिएको प्रतिवेदनको निष्कर्ष छ। 

प्रतिवेदनमा औंल्याइएका पराजयका ६ मुख्य कारणहरू

महासचिव पोखरेलको प्रतिवेदनमा एमाले खुम्चिनुको पछाडि निम्नलिखित गम्भीर आन्तरिक तथा बाह्य कारणहरू उल्लेख गरिएका छन्:

ओलीलाई 'पीएम फेस' बनाउँदा संकुचन: चुनावअघि नै केपी शर्मा ओलीलाई भावी प्रधानमन्त्रीका रूपमा निर्विकल्प प्रस्तुत गर्दा जनतामा सकारात्मक सन्देश नगएको र पार्टीले जनअपेक्षा अनुसार नयाँ विकल्प दिन नसक्दा रक्षात्मक बन्नुपरेको।  

तीव्र जनअसन्तोष र शासकीय कमजोरी: एमाले नेतृत्वको अघिल्लो सरकारको शासकीय कार्यशैली, सामाजिक सञ्जालमाथिको प्रतिबन्ध प्रयास र जनआकांक्षा सम्बोधन हुन नसक्दा जनतामा आक्रोश बढेको। 

जेन-जी' (Gen-Z) आन्दोलन र युवाको विद्रोह: नयाँ पुस्ता (युवा वर्ग) को चाहना बुझ्न एमाले असफल भएको र सामाजिक सञ्जालको प्रतिबन्ध विरुद्ध सडकमा उत्रिएको 'जेन-जी' आन्दोलनले एमालेलाई बढारेको। 

परिवर्तित आकांक्षा सम्बोधन नहुनु: पुरानो राजनीतिक भाष्य र एजेन्डाले नयाँ मतदातालाई आकर्षित गर्न नसकेको।

भूराजनीतिक चलखेल र बाह्य दबाब: नेपालको प्राकृतिक स्रोत-साधनमाथि आँखा गाडेका बाह्य शक्तिहरूले एमालेलाई कमजोर बनाउन भूमिका खेलेको।  

तीव्र आन्तरिक समस्या र गुटबन्दी: पार्टी संगठनभित्र मौलाएको चरम गुटबन्दी, असन्तुष्टि र टिकट वितरणको अपारदर्शिता। 

रुष्ट बनेका अध्यक्ष ओली: प्रतिवेदन परिमार्जन गर्न बादललाई जिम्मा

आफ्नै कार्यशैली र उम्मेदवारीमाथि महासचिवले गम्भीर प्रश्न उठाएपछि पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओली तीव्र रूपमा रुष्ट बनेका छन्। ओलीले यो प्रतिवेदनलाई अस्वीकार गर्दै तत्कालै कार्यदलको बैठकसमेत रोक्न निर्देशन दिएका थिए।

अध्यक्ष ओलीले वरिष्ठ नेता रामबहादुर थापा 'बादल' लाई बालकोट वा गुण्डु बोलाएर शंकर पोखरेलको प्रतिवेदन परिमार्जन वा संशोधन गर्न स्पष्ट निर्देशन दिइसकेका छन्। ओली पक्षका नेताहरूले अहिले पार्टी पुनर्संरचना वा विशेष महाधिवेशनको कुरा गर्नु 'असमयको बाजा' जस्तै भएको टिप्पणी गरेका छन्। 

प्रतिवेदनलाई लिएर पार्टी विभाजनसम्मको चर्चा चल्न थालेपछि महासचिव शंकर पोखरेलले केही रक्षात्मक बन्दै स्पष्टीकरण दिएका छन्। विराटनगरमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै पोखरेलले आफूहरू केपी ओलीलाई अध्यक्ष पदबाट हटाउने पक्षमा नरहेको दाबी गरे। 

"नेतृत्व परिवर्तन सामाजिक सञ्जालको बहस वा चिया गफबाट हुँदैन, यसको आफ्नै वैधानिक प्रक्रिया छ," पोखरेलले भने, "पार्टीमा रूपान्तरण र पुनर्गठन आवश्यक छ तर अहिल्यै अध्यक्ष बदल्नुपर्ने कुनै परिस्थिति छैन"। तर, एमालेको पुनर्गठन अभियानमा लागेका कतिपय नेताहरूले भने अहिले सुधार नगरे केपी ओलीसँगै सिङ्गो पार्टी नै समाप्त हुने चेतावनी दिइरहेका छन्। 

यो प्रतिवेदनको विवादले एमालेभित्र विचार र नेतृत्वको ठूलो सङ्घर्ष सुरु भएको सङ्केत गर्दछ, जसको व्यवस्थापन ओली र पोखरेलका लागि आगामी दिनमा फलामको च्युरा साबित हुने देखिन्छ।