आज चन्द्रमामा ठोक्किँदैछ ४ टन गह्रौँ रकेटको टुक्रा, वैज्ञानिकहरूले बनाए विशेष योजना

काठमाडौँ । अन्तरिक्ष अनुसन्धानको इतिहासमा आज एक दुलर्भ र अनौठो घटना घट्दैछ। विगत केही समयदेखि अन्तरिक्षमा अनियन्त्रित रूपमा घुमिरहेको स्पेसएक्स (SpaceX) को फाल्कन-९ रकेटको एक ठूलो टुक्रा आज बुधबार चन्द्रमाको सतहमा ठोक्किने भएको छ। करिब ४ मेट्रिक टन (४ हजार किलोग्राम) तौल भएको र स्कुल बस आकारको यो टुक्रा तीव्र गतिमा चन्द्रमासँग ठोक्किने वैज्ञानिकहरूले पुष्टि गरेका छन्। 

खगोलविद्हरूका अनुसार यो रकेटको अवशेष नेपाली समय अनुसार आज दिउँसो करिब १:२० बजे (अमेरिकी समय अनुसार बुधबार बिहान २:३५ बजे) चन्द्रमाको सतहमा बज्रिने अनुमान छ। 

८ हजार ६ सय किलोमिटरभन्दा बढीको रफ्तार

यो रकेटको टुक्रा करिब ८,६९० किलोमिटर (५,४०० माइल) प्रतिघण्टाको तीव्र गतिमा चन्द्रमाको सतहमा बजारिनेछ, जुन बन्दुकको गोलीभन्दा दुई गुणा बढी तीव्र रफ्तार हो। यो ठक्कर चन्द्रमाको पश्चिमी भेगमा रहेको 'आइन्स्टाइन क्रेटर' (Einstein Crater) नजिक हुने प्रक्षेपण गरिएको छ। 

१७ मिटर ठूलो खाल्डो बन्ने, नासाले निगरानी गर्ने

पाँच तले भवन जत्रो यो विशाल स्पेस जंक (अन्तरिक्षको फोहोर) चन्द्रमामा ठोक्किँदा त्यहाँ कम्तीमा १७ मिटर (करिब ५५ फिट) व्यास भएको ठूलो खाल्डो (क्रेटर) बन्ने अनुमान छ। टक्करको शक्तिशाली प्रभावका कारण चन्द्रमाको धुलो र भग्नावशेषहरू सयौँ किलोमिटर माथिसम्म उड्नेछन्।

अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासा (NASA) को 'लुनार रिकोनेसान्स अर्बिटर' र दक्षिण कोरियाको 'दानुरी' स्पेसक्राफ्टले यस टक्करको नजिकबाट निगरानी गर्नेछन्।

कसरी पुग्यो यो रकेट चन्द्रमामा?

यो टुक्रा स्पेसएक्सको फाल्कन-९ रकेटको दोस्रो चरण (अप्पर स्टेज) हो, जसले सन् २०२५ जनवरी १५ मा दुईवटा व्यावसायिक चन्द्र अवतरण यान (लुनार ल्याण्डर) लाई अन्तरिक्षतर्फ प्रक्षेपण गरेको थियो। आफ्नो काम पूरा गरेपछि यसमा पृथ्वीको वायुमण्डलमा फर्कन वा गहिरो अन्तरिक्षमा जान पर्याप्त इन्धन थिएन। त्यसैले यो अनियन्त्रित कक्षमा घुमिरहेको थियो र अन्ततः चन्द्रमाको गुरुत्वाकर्षणका कारण आज त्यहाँ दुर्घटनाग्रस्त हुन पुगेको हो। 

पृथ्वीलाई कुनै खतरा छैन

वैज्ञानिकहरूका अनुसार यस टक्करबाट पृथ्वी वा चन्द्रमाको अस्तित्वलाई कुनै खतरा छैन। यो ठक्कर पृथ्वीबाट नाङ्गो आँखाले देख्न नसकिए पनि शक्तिशाली टेलिस्कोपको सहयोगमा खगोलविद्हरूले यसको अध्ययन गर्नेछन्। यस घटनाले वैज्ञानिकहरूलाई चन्द्रमाको सतहको बनावट र भूगर्भ बुझ्न एउटा ठूलो र दुलर्भ वैज्ञानिक अवसर प्रदान गरेको छ।