तिहारको मुख्य दिन आज: घर-घरमा धनकी देवी लक्ष्मीको पूजा गरिँदै, साँझ सुखरात्रीको भव्य दीपावली

काठमाडौँ, २२ कात्तिक । वैदिक सनातन हिन्दु धर्मावलम्बीहरूको दोस्रो ठुलो महान् चाड तिहारको तेस्रो तथा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण दिन आज आइतबार घर-घरमा धनधान्यकी देवी महालक्ष्मीको विधिपूर्वक पूजा आराधना गरी लक्ष्मीपूजा पर्व मनाइँदै छ। आजको रातलाई 'सुखरात्री' भनिन्छ र यस दिन साँझ ऐश्वर्य, समृद्धि र वैभवकी देवी लक्ष्मीको स्वागतका लागि देशभर दीपावली गर्ने गरिन्छ।

महानगर, सहरदेखि विकट गाउँघरसम्म आजका दिन घर, पसल र व्यापारिक प्रतिष्ठानहरूलाई सफासुग्घर गरी दियो, मोमबत्ती र रङ्गीचङ्गी बिजुली बत्ती (झिलिमिली) ले सजाइएको छ।

घर-घरमा लक्ष्मी भित्र्याउने धार्मिक विधि

आज साँझ घरको आँगनदेखि मूलढोका हुँदै लक्ष्मी स्थापना गरिने कोठा वा भण्डार (ढुकुटी) सम्म रातो माटो वा अबिरको प्रयोग गरी लक्ष्मीको प्रतीकात्मक 'पाइला' (चरण चिह्न) बनाउने परम्परा छ। यी पाइलाहरू हुँदै लक्ष्मी घरभित्र प्रवेश गर्ने धार्मिक विश्वास रहिआएको छ।

साँझको शुभ साइतमा दीप प्रज्वलन गरी फलफूल, सेलरोटी, मिठाई, धूप-दीप, नैवेद्यसहित अष्टलक्ष्मी र धनका देवता कुवेरको समेत पूजा गरिन्छ। आजको दिन धनदौलत, गरगहना र अन्न भण्डारको पूजा गर्नाले वर्षभरी घरमा धनको अभाव नहुने जनविश्वास छ।

भैलो खेल्ने परम्परा र बजारको चहलपहल

लक्ष्मीपूजाको रातदेखि नै गाउँघर र सहरबजारमा समूह-समूह बनाएर परम्परागत लोकभाका "भैलो" (भैलिनी) खेल्ने क्रम सुरु हुन्छ। विशेष गरी युवती तथा बालबालिकाहरू घर-घरमा पुगेर भैलो गाउने र घरधनीले उनीहरूलाई धान, चामल, सेलरोटी, फलफूल र दक्षिणा (नगद) दिएर आशिष् लिने गर्छन्।

लक्ष्मीपूजाको अवसरमा काठमाडौँको न्यूरोड, असन, इन्द्रचोक लगायतका व्यापारिक केन्द्रहरूमा विशेष सजधज र भीडभाड देखिएको छ। लक्ष्मीपूजाका दिन गरिने व्यापारलाई वर्षभरिकै सबैभन्दा शुभ मानिने हुनाले आज वित्तीय संस्थाहरू र पसलहरूमा पूजाको ठुलो रौनक छ।

कुकुर तिहार र नरक चतुर्दशी पनि आजै

यस वर्ष तिथिको घटबढका कारण आज बिहान यमराजको दूत र बफादारिताको प्रतीक मानिने कुकुरको पूजा (कुकुर तिहार) र नरक चतुर्दशी स्नान समेत श्रद्धापूर्वक मनाइएको छ। सूर्योदयकालमा कुकुर तिहार र प्रदोषकाल (साँझ) मा औँसी तिथि परेकाले लक्ष्मीपूजा एउटै दिन पर्न गएको नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले जनाएको छ।

तिहारको यो उज्यालो पर्वले समाजमा भाइचारा, उज्यालो भविष्य र आर्थिक समृद्धिको नयाँ आशा सञ्चार गर्ने विश्वास गरिन्छ।