काठमाडौँमा दलाई लामाको जन्मोत्सव: चीनका लागि ७ पूर्वराजदूतद्वारा सरकारको नियतमाथि प्रश्न

काठमाडौं । गत असार २२ गते काठमाडौँको नागार्जुन नगरपालिका-२ स्थित नामग्याल विद्यालयमा तिब्बती आध्यात्मिक नेता दलाई लामाको ९१औँ जन्मोत्सव मनाइएको थियो। सो कार्यक्रमलाई लिएर चीनका लागि नेपालका ७ जना पूर्वराजदूतहरूले एक संयुक्त वक्तव्य जारी गर्दै नेपाल सरकारको भूमिकामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्।

पूर्वराजदूतहरूको मुख्य आपत्ति र प्रश्नहरू
पूर्वराजदूतहरूले नेपाल सरकारको सहमति वा अनुमतिमा उक्त कार्यक्रम भएको हो कि होइन भनी सार्वजनिक रूपमा स्पष्टीकरण माग गरेका छन्। उनीहरूका मुख्य बुँदाहरू यसप्रकार छन्:

एक-चीन नीतिको प्रतिकूल: यदि यो कार्यक्रम सरकारको सहमतिमा भएको हो भने, यसले नेपालले मित्रराष्ट्र चीनसँग दौत्य सम्बन्ध स्थापना भएदेखि नै अङ्गाल्दै आएको 'एक-चीन नीति' को ठाडो उल्लङ्घन गर्छ।

भू-राजनीतिक सन्तुलनमा असर: यस्ता गतिविधिले नेपालले लामो समयदेखि कायम राख्दै आएको संवेदनशील भू-राजनीतिक सन्तुलनमा गम्भीर र प्रतिकूल असर पार्ने उनीहरूको ठहर छ।

परराष्ट्र नीतिमा परिवर्तनको आशंका: हालै परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालको चीन भ्रमणका क्रममा समेत नेपालको भूमिबाट छिमेकी राष्ट्रविरुद्ध कुनै पनि गतिविधि हुन नदिने प्रतिबद्धता दोहोर्‍याइएको थियो। यस्तो अवस्थामा दलाई लामाको जन्मोत्सव मनाउन दिनुले "के नेपालले छिमेकीसँगको परराष्ट्र नीति बदलेको हो?" भन्ने गम्भीर आशंका नजन्माउने उनीहरूले बताएका छन्।

राष्ट्रिय हित र स्थायित्वमा खतरा: वक्तव्यमा यस्ता गतिविधिले देशको स्थायित्व, विकास र स्वतन्त्रतामा समेत नकारात्मक असर पुर्‍याउन सक्ने भन्दै राज्यका संयन्त्रहरूलाई सतर्क र सचेत रहन अपिल गरिएको छ।

यस विषयमा सामूहिक आपत्ति जनाउने पूर्वराजदूतहरूमा नेपालका तर्फबाट चीनका लागि कूटनीतिक जिम्मेवारी सम्हालिसकेका स्थापित व्यक्तित्वहरू छन्:

१. राजेश्वर आचार्य २. महेन्द्र पाण्डे ३. टंक कार्की ४. महेश मास्के ५. लीलामणि पौडेल ६. विष्णुपुकार श्रेष्ठ ७. कृष्णप्रसाद ओली

असार २२ गते कार्यक्रम हुनुभन्दा अघिल्लो दिन जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौँले जिल्ला सुरक्षा समितिको बैठक बोलाएर यसबारे छलफल गरेको समाचारहरू बाहिरिएका थिए। केही सञ्चारमाध्यमका अनुसार प्रशासनले जन्मोत्सव मनाउन भित्री रूपमा अनुमति दिएको दाबी गरिए पनि, प्रशासनले यसबारे हालसम्म कुनै पनि आधिकारिक स्पष्टीकरण वा खण्डन जारी गरेको छैन।

नेपालले आफ्नो भूमि छिमेकी राष्ट्रहरूविरुद्ध प्रयोग हुन नदिने प्रतिबद्धता जनाउँदै आएको सन्दर्भमा, काठमाडौँको मुटुमै तिब्बती शरणार्थी र दलाई लामा पक्षधरहरूले गरेको यो भव्य कार्यक्रम र त्यसमा देखिएको सरकारी मौनताले कूटनीतिक वृत्तमा नयाँ तरङ्ग पैदा गरिदिएको छ। पूर्वराजदूतहरूको यो प्रश्नले सरकारलाई चीनसँगको सम्बन्ध र आफ्नो आन्तरिक सुरक्षा नीतिमाथि पुनर्विचार गर्न दबाब बढाएको छ।