कीर्तिमानी आरोही निर्मल पुर्जा (निम्स दाइ) को शव ब्रोड पिकको ५,७०० मिटर उचाइमा फेला, सबै १० आरोहीको मृत्यु

काठमाडौँ, साउन १७ गते। पाकिस्तानको ब्रोड पिक हिमाल (८,०५१ मिटर) मा आएको विनाशकारी हिमपहिरोमा परी ज्यान गुमाएका विश्वविख्यात नेपाली पर्वतारोही निर्मल पुर्जा (निम्स दाइ) को शव आइतबार फेला परेको छ। अल्पाइन क्लब अफ पाकिस्तान (ACP) का अनुसार उद्धार टोलीले पुर्जाको शव हिमालको करिब ५,७०० मिटरको उचाइमा फेला पारेको हो।

गत बिहीबार (साउन १५ गते) दिउँसो गएको शक्तिशाली हिमपहिरोमा परी पुर्जाको नेतृत्वमा रहेको १० सदस्यीय अन्तर्राष्ट्रिय आरोहण दल नै बेपत्ता भएको थियो। पुर्जाको आफ्नै कम्पनी एलाइट एक्स्पेडिसन (Elite Exped) ले शनिबार नै उक्त दुर्घटनामा टोलीका कोही पनि जीवित नरहेको पुष्टि गरिसकेको थियो।

निर्मल पुर्जाको शव ब्रोड पिक हिमालको ५,७०० मिटर उचाइमा फेला परेको हो। सोही क्षेत्र आसपास अन्य तीनवटा शवहरू पनि देखिएका छन्, जसको पहिचान खुलाउने प्रयास भइरहेको छ।

यसअघि शुक्रबार फेला पारिएका तीनजना आरोहीको शवलाई हेलिकप्टरमार्फत स्कार्दु (Skardu) सहर पुर्‍याइसकिएको छ। अत्यधिक हिमपात र प्रतिकूल मौसमका कारण उच्च हिमाली क्षेत्रमा उद्धार कार्य निकै कठिन बनेको थियो। हाल पुर्जासहित अन्य शवहरूलाई तल ओराल्ने र कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्ने कार्य भइरहेको छ।

आरोहण दलमा को-को सहभागी थिए र कसको मृत्यु भयो?

यस एलाइट एक्स्पेडिसन टोलीमा ५ जना नेपाली र ५ जना विदेशी नागरिक गरी कुल १० जना सहभागी थिए, जसमध्ये सबैको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ। पहिचान खुलेका मृतकहरू निम्न छन्:

1. निर्मल पुर्जा (Nimsdai): दलका नेता, कीर्तिमानी नेपाली-ब्रिटिस आरोही।
2. पुर बहादुर गुरुङ: नेपाली आरोही/गाइड।
3. नाधिरा अल हार्थी (Nadhira Al Harthy): एभरेष्ट आरोहण गर्ने पहिलो ओमानी महिला पर्वतारोही।
4. मेलोरी गेइस (Mallory Geis): ३९ वर्षीया अमेरिकी महिला आरोही।
5. सोहेल साखी: स्थानीय पाकिस्तानी आरोही/गाइड।
6. वाङ (Wang): चिनियाँ नागरिक।
   (टोलीमा रहेका अन्य बाँकी ३ नेपाली र १ विदेशी आरोहीको नाम आधिकारिक रूपमा पूर्ण विवरण आउन बाँकी छ)।
   

दुर्घटना लगत्तै पाकिस्तान सरकार र विभिन्न एजेन्सीहरूले ठुलो स्तरमा उद्धार टोली परिचालन गरेका थिए:

पाकिस्तान सेनाले उद्धार कार्यका लागि दुईवटा सैन्य हेलिकप्टर परिचालन गरेको थियो। खराब मौसमका बीच हराइरहेका आरोहीहरूको जीपीएस ट्र्याकर (GPS Tracker) संकेत पछ्याउँदै हवाई ड्रोन (Aerial Drones) मार्फत शवहरूको सटीक स्थान पत्ता लगाइएको थियो। अल्पाइन क्लब अफ पाकिस्तान र केटू (K2) हिमाल क्षेत्रबाट गएका नेपाली शेर्पाहरूको अनुभवी टोली हिँडेरै ५,७०० मिटरको उचाइमा पुगी शवहरू संकलन गर्न सफल भएका हुन्।

आधा बाटोबाटै फर्किएका भाग्यमानी गाइड

यो दुर्घटनामा पाकिस्तानी गाइड फिदा अली भने बाँच्न सफल भएका छन्। टोलीसँगै निस्किएका उनी एक रुसी आरोही बिरामी परेपछि उनलाई सरकारी क्याम्पमा फिर्ता ल्याउन आधा बाटोबाटै बेसक्याम्प फर्किएका थिए, जसका कारण उनी हिमपहिरोबाट जोगिए।

विश्वभर शोक

सन् २०१९ मा संसारका सबै १४ वटा ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरू मात्र ६ महिना ६ दिनमा चढेर विश्व कीर्तिमान राखेका पुर्जाको निधनले विश्व पर्वतारोहण क्षेत्र स्तब्ध बनेको छ। उनको डकुमेन्ट्री '१४ पिक्स: नथिङ इज इम्पसिबल' नेटफ्लिक्समा निकै चर्चित छ। उनको निधनमा बेलायतका राजकुमार विलियम्सदेखि नेपाल र अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण समुदायले गहिरो दुःख व्यक्त गरेका छन्।

निर्मल पुर्जाको ऐतिहासिक आरोहण इतिहास

म्याग्दीको दानामा जन्मिएका निर्मल पुर्जा (४३ वर्ष) विश्व पर्वतारोहण इतिहासकै सबैभन्दा साहसी र प्रभावशाली आरोहीमध्ये एक हुन्। उनको प्रमुख योगदानहरू यसप्रकार छन्: 

• १४ पिक्स (Project Possible): सन् २०१९ मा संसारका सबै १४ वटा ८,००० मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरू मात्र ६ महिना ६ दिनमा सफलतापूर्वक चढेर उनले विश्व कीर्तिमान बनाएका थिए। (यसअघिको कीर्तिमान झन्डै ७ वर्षको थियो)। 
• नेपाली शेर्पाहरूको सम्मान: उनले सधैं नेपाली पर्वतारोही र शेर्पाहरूलाई विश्वमञ्चमा अगाडि ल्याउन लबिङ गरे। उनको यही यात्रामा आधारित डकुमेन्ट्री '१४ पिक्स: नथिङ इज इम्पसिबल' नेटफ्लिक्स (Netflix) मा विश्वभर चर्चित छ। 
• के-टु हिमालको हिउँदे आरोहण: सन् २०२१ मा इतिहासमै पहिलो पटक हिउँदको अत्यधिक जाडो (Winter) मा संसारकै दोस्रो अग्लो के-टु (K2) हिमालको सफल आरोहण गर्ने १० जना नेपाली टोलीको नेतृत्व पुर्जाले नै गरेका थिए। 
• ब्रिटिस सेनाको पृष्ठभूमि: उनी सन् २००३ मा ब्रिटिस गोर्खा सैनिकमा भर्ना भएका थिए र पछि बेलायतको अति प्रतिष्ठित सैन्य दस्ता 'स्पेशल बोट सर्भिस' (SBS) मा छनोट हुने पहिलो नेपाली बनेका थिए। 

दुःखद अन्त्यको कारण: पुर्जा यसपटक पाकिस्तानको ग्यासरब्रुम-२ हिमाल चढ्ने योजनामा थिए, तर इतिहासमै पहिलो पटक बिना अक्सिजन संसारका सबै १४ वटा हिमाल दुई पटक चढ्ने अर्को नयाँ कीर्तिमान बनाउन उनी ब्रोड पिकतर्फ मोडिएका थिए, जहाँ हिमपहिरोले उनको जीवन समाप्त गरिदियो। 

नेपाल सरकारको औपचारिक घोषणा र शोक वक्तव्य

नेपाल सरकार, परराष्ट्र मन्त्रालयले आज (आइतबार) एक औपचारिक प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै ब्रोड पिक दुर्घटनाप्रति गहिरो दुःख व्यक्त गरेको छ। सरकारले निर्मल पुर्जारगायत नेपाली आरोहीहरू पुरबहादुर गुरुङ (युक्ता), किली पेम्बा शेर्पा, निमा शेर्पा, नवाङ थिन्दु शेर्पा र ग्यालु शेर्पाको निधनले नेपालको पर्वतारोहण क्षेत्रमा अपूरणीय क्षति पुगेको घोषणा गरेको छ । 

नेपालका प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले सामाजिक सञ्जालमार्फत शोक वक्तव्य जारी गर्दै मृतक आरोहीहरूको भौतिक शरीर नरहे पनि उनीहरूको साहस र योगदानको इतिहास सधैं प्रेरणादायी रहने बताउनुभएको छ । 

 शव काठमाडौँ आइपुग्ने निश्चित मिति

 ब्रोड पिकको बेसक्याम्पमा रहेका भूमिगत र हवाई उद्धार टोलीहरूले निर्मल पुर्जासहित १० जनाकै शवलाई ५,७०० मिटरको उचाइबाट क्याम्प-१ (Camp-1) तर्फ झार्ने कार्य तीव्र पारेका छन्. । 

 शवहरू हाल पहाडको कठिन खण्डमै रहेकाले र मौसम प्रतिकूल भएकाले काठमाडौँ आइपुग्ने निश्चित मिति र समय अझै तोकिएको छैन.शवहरूलाई पहिले स्कार्दु (Skardu) सहरको सैनिक अस्पताल पुर्‍याइनेछ। त्यहाँ पहिचान र कानुनी प्रक्रिया (Postmortem & Death Certificate) पूरा भएलगत्तै इस्लामावादस्थित नेपाली दूतावासको समन्वयमा आगामी केही दिनभित्रै चार्टर विमान वा नियमित उडानमार्फत काठमाडौँ ल्याइने तयारी छ। 

 श्रद्धाञ्जली सभा र स्मृति कार्यक्रमहरू

• डिजिटल बोर्डमार्फत सामूहिक श्रद्धाञ्जली: काठमाडौँको नयाँ बानेश्वर लगायतका प्रमुख स्थानहरूमा रहेका डिजिटल होर्डिङ बोर्डहरूमा ६ जनाकै तस्बिर राखेर देशका लागि पुर्‍याएको योगदानको कदर गर्दै सामूहिक श्रद्धाञ्जली दिन सुरु गरिएको छ।
  औपचारिक श्रद्धाञ्जली सभा: निर्मल पुर्जाको आफ्नै कम्पनी एलाइट एक्स्पेडिसन (एलिते एक्स्पेद्) र नेपाल पर्वतारोहण संघका अनुसार शवहरू काठमाडौँ आइपुगेपछि मात्रै औपचारिक रूपमा सार्वजनिक श्रद्धाञ्जली सभाको आयोजना गरिनेछ। शव बुझिसकेपछि काठमाडौँको टुँडिखेल वा बौद्ध गुम्बामा अन्तिम बिदाइ कार्यक्रम राखिने प्रारम्भिक योजना छ।

विश्व पर्वतारोहण समुदाय र नेपालले यतिबेला आफ्ना वीर नायकहरू गुमाएकोमा गहिरो शोक मनाइरहेको छ।