विशेष अदालतमा ठुलो हेरफेर: रविलाई थुनामुक्त गर्न चर्चित आदेश दिने न्यायाधीश आचार्य नयाँ अध्यक्ष नियुक्त

काठमाडौँ - न्यायपरिषदले विशेष अदालतको नेतृत्वमा ठुलो हेरफेर गरेको छ। बिहीबार बसेको न्यायपरिषद बैठकले करिब ११ महिनामै विशेष अदालतका अध्यक्ष सुदर्शनदेव भट्टलाई सरुवा गरी उनको स्थानमा उच्च अदालतका न्यायाधीश बासुदेव आचार्यलाई नयाँ अध्यक्ष तोक्न सरकार समक्ष सिफारिस गरेको छ। सरुवा गरिएका भट्टलाई उच्च अदालत सुर्खेत पठाइएको छ।

को हुन् नयाँ अध्यक्ष बासुदेव आचार्य?

विशेष अदालतको नयाँ नेतृत्व सम्हाल्न लागेका बासुदेव आचार्य यसअघि उच्च अदालत तुलसीपुरको बुटवल इजलासमा कार्यरत थिए। पछिल्लो समय उनी सर्वोच्च अदालतमा काजमा कार्यरत रहँदै आएका थिए। न्यायाधीश आचार्य गत वर्ष (२०८२) को पुस महिनामा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेलाई थुनामुक्त गर्ने आदेश दिएपछि राष्ट्रिय रूपमा निकै चर्चामा आएका थिए।

• रवि लामिछानेलाई थुनामुक्त गर्ने त्यो आदेश: २०८२ पुस ३ गते न्यायाधीश आचार्य र तेजनारायण पौडेलको संयुक्त इजलासले जिल्ला अदालत रुपन्देहीको आदेश उल्ट्याउँदै लामिछानेलाई थुनामुक्त गर्न आदेश दिएको थियो।

• धरौटी र राजनीतिक सरगर्मी: उक्त इजलासले बैंक जमानत बापत पेस गरेको २ करोड ७४ लाख रुपैयाँ सुरक्षित गर्दै धरौटी स्वीकार गरेर रवि लामिछानेलाई थुनाबाट छाड्न आदेश दिएको थियो। थुनामुक्त भएलगत्तै लामिछानेले राजनीतिक सक्रियता बढाउँदै बालेन शाहको समूहसँग सहकार्य गरी गत फागुनको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा होमिएका थिए।

एक वर्ष नपुग्दै भट्टको सरुवा किन?

सामान्यतया न्यायपरिषदले न्यायाधीशहरूलाई दुई-दुई वर्षको अवधिमा जिम्मेवारी हेरफेर गर्ने अभ्यास छ। तर, २०८२ साउनमा मात्र विशेष अदालतको अध्यक्षमा नियुक्त भएका सुदर्शनदेव भट्टलाई ११ महिनामै सरुवा गरिनुलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।

• नेतृत्वमाथि शंका: न्यायपरिषद स्रोतका अनुसार अघिल्लो सरकार (तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाको सहमति) को पालामा भट्टलाई यो जिम्मेवारी दिइएको थियो। तर, केही संवेदनशील मुद्दाहरूमा विशेष अदालतबाट भएका फैसला र आदेशहरूलाई लिएर वर्तमान सत्ता समीकरण र नेतृत्व सन्तुष्ट थिएन।

• अध्यक्ष मात्रै तानिए: विशेष अदालतका अन्य सदस्यहरू (जस्तै बिदुर कोइराला) यथावत् रहेको अवस्थामा नेतृत्व (अध्यक्ष) लाई मात्रै सरुवा गरिनुले भट्टको कार्यसम्पादनमाथि शंका उब्जिएरै यो कदम चालिएको स्रोतको दाबी छ।

आचार्य र भट्ट: एउटै ब्याच र समान पृष्ठभूमि

रोचक कुरा के छ भने, अहिले सरुवा गरिएका निवर्तमान अध्यक्ष सुदर्शनदेव भट्ट र नयाँ सिफारिस भएका बासुदेव आचार्य दुवै जना कानून व्यवसायी (वकालत) पृष्ठभूमिबाट न्यायाधीश बनेका सहकर्मी हुन्। तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीको कार्यकालमा २०७३ पुस २९ गते उच्च अदालतको न्यायाधीश नियुक्त हुँदा यी दुवै जना ८० जनाको ब्याचमा सँगै सिफारिस भएका थिए। सरकारले न्यायपरिषदको यो सिफारिस र परामर्शका आधारमा आचार्यलाई औपचारिक रूपमा विशेष अदालतको अध्यक्ष नियुक्त गर्नेछ।