नेपालको वैदेशिक व्यापारमा ठूलो उतारचढाव: निर्यात ६१.९% ले बढ्दा व्यापार घाटा ३ खर्ब २४ अर्ब नाघ्यो!

काठमाडौँ, असोज ३० । चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो दुई महिना (भदौ मसान्त) मा नेपालको वैदेशिक व्यापारमा आयात र निर्यात दुवैतर्फ उल्लेख्य वृद्धि देखिएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले बिहीबार सार्वजनिक गरेको 'देशको वर्तमान आर्थिक तथा वित्तीय स्थिति' प्रतिवेदन अनुसार, यस अवधिमा नेपालको निर्यात व्यापारमा निकै उत्साहजनक सुधार आएको छ। तर, निर्यातको आकार सानो र आयातको परिमाण निकै ठूलो भएका कारण मुलुकको व्यापार घाटामा भने थप दबाब परेको छ।

वैदेशिक व्यापारको स्थिति

समीक्षा अवधिमा कुल वस्तु निर्यात ६१.९ प्रतिशतले बढेर ७६ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जसमा भारततर्फ ७०.६%, चीनतर्फ १३७.६% र अन्य मुलुकतर्फ २२.७% को वृद्धि भएको छ। भटमासको तेल, पोलिष्टर धागो र पाम तेलको निर्यात बढे पनि आयुर्वेदिक औषधि र जडीबुटीको निर्यात घटेको छ।

यसैगरी, आयात ३१.६ प्रतिशतले वृद्धि भई ४ खर्ब १ अर्ब ५२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। पेट्रोलियम पदार्थ र रासायनिक मलको आयात बढे पनि सुन तथा धान–चामलको आयातमा कमी आएको छ। आयात उच्च हुँदा कुल वस्तु व्यापार घाटा २६ प्रतिशतले बढेर ३ खर्ब २४ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यद्यपि, निर्यात–आयात अनुपात १५.५ प्रतिशतबाट बढेर १९.१ प्रतिशत पुगेको छ।

रेमिट्यान्स र विदेशी मुद्रा सञ्चिति

व्यापार घाटा बढे पनि बाह्य क्षेत्र बलियो रहेको छ:

• रेमिट्यान्स: २३.९ प्रतिशतले बढेर ४ खर्ब ३६ अर्ब ३६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
• विदेशी मुद्रा सञ्चिति: ४.३ प्रतिशतले बढेर ४० खर्ब ६५ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ (२०.९ महिनाको आयात धान्न पर्याप्त) पुगेको छ।
• शोधनान्तर स्थिति: १ खर्ब ८७ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँले बचतमा रहेको छ।

समग्रमा, रेमिट्यान्स र सञ्चिति बलियो भए पनि आयातप्रतिको उच्च निर्भरता अर्थतन्त्रको प्रमुख चुनौती रहेको छ।