सेयर कारोबारमा पूँजीगत लाभकर घट्यो, नाफा-घाटा समायोजनको बाटो पनि खुल्यो

काठमाडौँ, ३१ भदौ (२०८३) । पूँजीबजारलाई चलायमान बनाउन र लगानीकर्ताको मनोबल बढाउन सरकारले सेयर कारोबारबाट हुने नाफामा लाग्ने पूँजीगत लाभकर (CGT) उल्लेख्य रूपमा घटाउने ऐतिहासिक निर्णय गरेको छ। अर्थमन्त्रालयले अघि सारेको ‘पूँजी बजार सुदृढीकरण तथा पुनरुत्थान कार्ययोजना’ लाई मन्त्रिपरिषद् बैठकले स्वीकृति दिएसँगै करका दरहरू आधासम्म घटाइएका हुन्।

बजेटमार्फत बढाइएको करका कारण सेयर बजारमा नकारात्मक असर परेपछि सरकारले आफ्नो नीति सच्याउँदै लगानीकर्तालाई ठूलो राहत दिएको हो। यो निर्णय नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित भएसँगै पूर्ण रूपमा कार्यान्वयनमा आउनेछ।

नयाँ र पुरानो करको तुलनात्मक व्यवस्था

मन्त्रिपरिषद्को निर्णयअनुसार धितोपत्र दोस्रो बजारमा प्राकृतिक व्यक्ति (सर्वसाधारण लगानीकर्ता) का लागि करको दर यसरी परिमार्जन गरिएको छ:

• अल्पकालीन लगानीकर्ता (३६५ दिन वा सोभन्दा कम अवधि सेयर होल्ड गर्ने): यसअघि लाग्दै आएको १० प्रतिशत करलाई घटाएर ५ प्रतिशत कायम गरिएको छ।
• दीर्घकालीन लगानीकर्ता (३६५ दिनभन्दा बढी अवधि सेयर होल्ड गर्ने): यसअघि लाग्दै आएको ७.५ प्रतिशत करलाई घटाएर ३.७५ प्रतिशत कायम गरिएको छ।

घाटा र नाफा समायोजन (Netting System) को सुरुवात

करको दर घट्नुका साथै सरकारले लगानीकर्ताका लागि अर्को ठूलो नीतिगत सुधार गरेको छ। अबदेखि सेयर बजारको कारोबार र राफसाफ प्रणाली (Trading and Settlement System) मार्फत नाफा र घाटा समायोजन (Netting) गर्न पाइनेछ। यसको मतलब, कुनै सेयरमा भएको घाटालाई अर्को सेयरको नाफासँग घटाएर बाँकी रहेको खुद नाफा (Net Profit) मा मात्रै पूँजीगत लाभकर तिरे पुग्नेछ।

बजारमा उत्साह र विश्लेषकको प्रतिक्रिया

सरकारले आफ्नै पूर्वनिर्णय सच्याउँदै करको दर घटाएपछि लामो समयदेखि शिथिल बनेको सेयर बजारमा एकाएक रौनक फर्किने अपेक्षा गरिएको छ। बजार विश्लेषकहरूका अनुसार कारोबार लागत आधाले घट्दा दोस्रो बजारमा तरलता (तरल पैसा) ह्वात्तै बढ्नेछ। नीतिगत स्पष्टता र करको दरमा भएको यो कटौतीले ठूला तथा संस्थागत लगानीकर्तालाई आक्रामक रूपमा बजार छिर्न बाटो खोलेको छ।