बेइजिङ वार्तामा चिनियाँ विदेशमन्त्रीको कूटनीतिक सन्देश– ‘टाढाको आफन्तभन्दा नजिकको छिमेकी राम्रो’

बेइजिङ, असार २ गते । चीनको चार दिने औपचारिक भ्रमणमा रहेका नेपालका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी केन्द्रीय समितिका राजनीतिक ब्युरो सदस्य तथा विदेशमन्त्री वाङ यीबीच सोमबार बेइजिङमा प्रतिनिधिमण्डलस्तरीय वार्ता सम्पन्न भएको छ।

उक्त भेटवार्ताका क्रममा चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले छिमेकी सम्बन्धको महत्त्वमाथि जोड दिँदै चिनियाँ उखान उद्धृत गर्दै भने, “टाढाका आफन्तहरूभन्दा नजिकका छिमेकीहरू नै बढी सहयोगी र राम्रा हुन्छन्। चीन नेपालका लागि सधैं एक भरपर्दो छिमेकी र साझेदार रहनेछ”। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका अनुसार बेइजिङले नेपाललाई आफ्नो ‘छिमेकी कूटनीति’ (Neighborhood Diplomacy) को अग्रपंक्तिमा राखेको स्पष्ट पारेको छ।

 वार्ताका मुख्य एजेन्डाहरू र सहमति

भेटवार्तामा दुई देशबीचको बहुआयामिक सम्बन्धका साथै विभिन्न रणनीतिक र आर्थिक साझेदारीका विषयमा गहन छलफल भएको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ।

• कनेक्टिभिटी र बीआरआई (BRI): नेपाललाई 'भू-परिवेष्ठित' बाट 'भू-जडित' (Land-linked) देश बनाउन बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ (BRI) अन्तर्गतका आयोजनाहरूलाई तीव्रता दिने प्रतिबद्धता व्यक्त भयो। विशेष गरी क्रस-बर्डर सडक, बन्दरगाह, उर्जा तथा हवाई नेटवर्क विस्तारमा जोड दिइएको छ।
• नेपालको प्रतिबद्धता: परराष्ट्रमन्त्री खनालले नेपाल ‘एक चीन नीति’ प्रति पूर्ण प्रतिबद्ध रहेको दोहोर्‍याउँदै नेपाली भूमि चीन विरोधी गतिविधिमा प्रयोग हुन नदिने स्पष्ट पारे।
• व्यापार र लगानी: नेपालमा चिनियाँ लगानी आकर्षित गर्न कानुनी र नीतिगत वातावरण सुदृढ बनाउने प्रतिवद्धता नेपालले जनाएको छ भने चीनले चिनियाँ उद्यमीहरूलाई नेपालमा लगानी बढाउन प्रोत्साहन गर्ने बताएको छ।
• चलिरहेका परियोजना: विगतमा दुई देशबीच सहमति भएका तर कार्यान्वयनमा ढिलाइ भएका परियोजनाहरूलाई द्रुत गतिमा अघि बढाउने साझा प्रतिवद्धता व्यक्त गरिएको छ।

 कूटनीतिक क्षेत्रमा वाङ यीको भनाइको अर्थ र विश्लेषण

चिनियाँ विदेशमन्त्रीको यो अभिव्यक्ति यस्तो समयमा आएको छ, जब नेपालको दक्षिणतर्फको छिमेकी भारतसँग व्यापारिक र पारवहन क्षेत्रमा केही असमझदारीहरू चुलिएका छन्।

१. भारतीय नाकामा चिया अवरोधको पृष्ठभूमि: हालै भारतले लागू गरेको नयाँ गुणस्तर निर्देशिका (SOP) का कारण नेपालको १० लाख किलोभन्दा बढी चिया सीमामा थन्किएको र पूर्वी नेपालका चिया उद्योगहरू बन्द हुने स्थितिमा पुगेका छन्। भारतको यो कदमलाई नेपाली व्यवसायीहरूले 'गैर-भन्सार अवरोध' का रूपमा लिएका छन्।
२. भूराजनीतिक सन्तुलन: नेपाल भारतसँगको एकल व्यापारिक निर्भरता र नाकाका झन्झटहरूबाट गुज्रिरहेका बेला चीनले आफूलाई 'भरपर्दो र दुःखको साथी' का रूपमा प्रस्तुत गर्न खोजेको विश्लेषकहरू बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार, यो भनाइमार्फत चीनले नेपाललाई उत्तरी नाकाहरू र कनेक्टिभिटी बलियो बनाएर व्यापार विविधीकरण गर्न सांकेतिक ढाडस दिएको हो।

अन्य उच्चस्तरीय भेटघाटहरू

चीन भ्रमणकै क्रममा परराष्ट्रमन्त्री खनालले चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी केन्द्रीय समितिको अन्तर्राष्ट्रिय विभाग (IDCPC) का प्रमुख लिउ हाइसिङसँग पनि भेटवार्ता गरी दुई देशका राजनीतिक दलहरूबीचको सम्बन्ध विस्तारबारे छलफल गरे। यस्तै, उनले बेइजिङस्थित चिनियाँ एकेडेमी अफ साइन्सेजको पनि अवलोकन गरेका थिए।

परराष्ट्रमन्त्री खनाल चीनको औपचारिक भ्रमण सम्पन्न गरी आगामी असार ३ गते स्वदेश फर्कने कार्यक्रम रहेको छ।