×

विश्व राजनीतिमा ऐतिहासिक क्षण : सेन्जेनमा सी, ट्रम्प र पुटिनबीच आज पहिलो पटक त्रिपक्षीय वार्ता हुँदै

images

सेन्जेन (चीन) । विश्वका तीन प्रमुख शक्ति राष्ट्रका शीर्ष नेताहरू— चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच बिहीबार चीनको दक्षिणी सहर सेन्जेनमा ऐतिहासिक त्रिपक्षीय वार्ता हुँदैछ । समकालीन विश्व राजनीतिमा अमेरिका, चीन र रुसका सर्वोच्च नेताहरू औपचारिक रूपमा एकैसाथ वार्ताको टेबुलमा बस्न लागेको यो पहिलो अवसर हो ।

एसिया–प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन सेन्जेन पुगेका तीनै नेताहरूबीच बुधबार सम्मेलनको औपचारिक सामूहिक तस्बिर (फ्यामिली फोटो) खिचाउनुअघि संक्षिप्त भेटघाट तथा सौहार्दपूर्ण रूपमा हात मिलाउने क्रम चलेको थियो ।

विमानस्थलमै सीको दुर्लभ स्वागत, ट्रम्पसँग न्यानो अँगालो

त्रिपक्षीय वार्ताको पूर्वसन्ध्यामा बुधबार सेन्जेन विमानस्थलमा देखिएको दृश्यले विश्वभरको ध्यान खिचेको छ । विमानस्थलमा अवतरण गरेका अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पलाई चिनियाँ राष्ट्रपति सी स्वयं धावनमार्गमै पुगेर अँगालो हाल्दै न्यानो स्वागत गरेका थिए ।

दशकौँपछि कुनै चिनियाँ सर्वोच्च नेताले विदेशी राष्ट्रप्रमुखलाई विमानस्थलमै पुगेर स्वागत गरेको यो अत्यन्तै दुर्लभ घटना हो । कूटनीतिक वृत्तमा राष्ट्रपति सीले यसलाई विश्वमञ्चमा आफ्नो बढ्दो शक्ति, आत्मविश्वास र कूटनीतिक प्रभाव प्रदर्शन गर्ने अवसरका रूपमा लिएको विश्लेषण गरिएको छ । गत सेप्टेम्बरमा सीको वासिङ्टन भ्रमणका क्रममा ट्रम्पले देखाएको आतिथ्यता र स्वागतको बदलामा सीले यो उच्च सम्मान प्रदान गरेका हुन् ।

युक्रेन, इरान, आणविक हतियार र एआई मुख्य एजेन्डा

बिहीबार दिउँसो करिब एक घण्टा चल्ने भनिएको त्रिपक्षीय शिखर बैठकमा विश्व भूराजनीतिलाई प्रत्यक्ष असर पारिरहेका ज्वलन्त मुद्दाहरूमा केन्द्रित रहेर छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ । विशेषगरी, लामो समयदेखि जारी युक्रेन युद्ध र मध्यपूर्वको तनाव अर्थात् इरानमा जारी युद्धको निकासबारे तीन नेताबीच विचार आदानप्रदान हुनेछ ।

यसका साथै, आणविक हतियार नियन्त्रण तथा अप्रसार सन्धि, प्रमुख शक्ति राष्ट्रहरूबीचको व्यापार तनाव, आपूर्ति शृङ्खलाको सुरक्षा र तीव्र गतिमा विकास भइरहेको कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) को नियमन तथा प्रयोगलगायतका विश्वव्यापी मुद्दामासमेत छलफल हुने एजेन्डा तय भएको छ । यद्यपि, पहिलो पटक हुन लागेको यस भेटघाटबाट तत्कालै कुनै ठोस लिखित सम्झौता भइहाल्ने अपेक्षा भने गरिएको छैन ।

कसका लागि कस्तो कूटनीतिक अर्थ ?

कूटनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार सेन्जेनको यो त्रिपक्षीय जमघटले तीनवटै महाशक्ति राष्ट्रका लागि आ–आफ्नै रणनीतिक सन्देश बोकेको छ:

  • अमेरिका (ट्रम्प): यस बैठकमार्फत राष्ट्रपति ट्रम्पले विश्व राजनीतिमा परम्परागत शक्ति सन्तुलन र ठूला राष्ट्रहरूको ‘प्रभाव क्षेत्र’ (स्फेयर अफ इन्फ्लुएन्स) को आफ्नो व्यावहारिक अवधारणालाई अघि सार्ने महत्वपूर्ण अवसर पाएका छन् ।
  • रुस (पुटिन): युक्रेन युद्धका कारण पश्चिमी देशहरूको कडा आर्थिक प्रतिबन्ध र कूटनीतिक एक्लोपन झेलिरहेका राष्ट्रपति पुटिनका लागि अमेरिकी र चिनियाँ समकक्षीसँग समान हैसियतमा एकै मञ्चमा उभिएर वार्ता हुनुलाई मस्कोमा ठूलो कूटनीतिक सफलताका रूपमा हेरिएको छ ।
  • चीन (सी): प्रविधि र आर्थिक विकासको केन्द्र सेन्जेनमा विश्वका दुई शक्तिशाली नेतालाई एकै टेबुलमा ल्याएर राष्ट्रपति सीले चीन विश्व शान्ति, संवाद र कूटनीतिक मध्यस्थताको अपरिहार्य केन्द्र बनेको सन्देश दिन खोजेका छन् ।

बिहीबार ४ मंसिर २०८३ १०:३५ AM मा प्रकाशित

प्रतिक्रिया