सेन्जेन (चीन) । विश्वका तीन प्रमुख शक्ति राष्ट्रका शीर्ष नेताहरू— चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच बिहीबार चीनको दक्षिणी सहर सेन्जेनमा ऐतिहासिक त्रिपक्षीय वार्ता हुँदैछ । समकालीन विश्व राजनीतिमा अमेरिका, चीन र रुसका सर्वोच्च नेताहरू औपचारिक रूपमा एकैसाथ वार्ताको टेबुलमा बस्न लागेको यो पहिलो अवसर हो ।
एसिया–प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन सेन्जेन पुगेका तीनै नेताहरूबीच बुधबार सम्मेलनको औपचारिक सामूहिक तस्बिर (फ्यामिली फोटो) खिचाउनुअघि संक्षिप्त भेटघाट तथा सौहार्दपूर्ण रूपमा हात मिलाउने क्रम चलेको थियो ।
विमानस्थलमै सीको दुर्लभ स्वागत, ट्रम्पसँग न्यानो अँगालो
त्रिपक्षीय वार्ताको पूर्वसन्ध्यामा बुधबार सेन्जेन विमानस्थलमा देखिएको दृश्यले विश्वभरको ध्यान खिचेको छ । विमानस्थलमा अवतरण गरेका अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पलाई चिनियाँ राष्ट्रपति सी स्वयं धावनमार्गमै पुगेर अँगालो हाल्दै न्यानो स्वागत गरेका थिए ।
दशकौँपछि कुनै चिनियाँ सर्वोच्च नेताले विदेशी राष्ट्रप्रमुखलाई विमानस्थलमै पुगेर स्वागत गरेको यो अत्यन्तै दुर्लभ घटना हो । कूटनीतिक वृत्तमा राष्ट्रपति सीले यसलाई विश्वमञ्चमा आफ्नो बढ्दो शक्ति, आत्मविश्वास र कूटनीतिक प्रभाव प्रदर्शन गर्ने अवसरका रूपमा लिएको विश्लेषण गरिएको छ । गत सेप्टेम्बरमा सीको वासिङ्टन भ्रमणका क्रममा ट्रम्पले देखाएको आतिथ्यता र स्वागतको बदलामा सीले यो उच्च सम्मान प्रदान गरेका हुन् ।
युक्रेन, इरान, आणविक हतियार र एआई मुख्य एजेन्डा
बिहीबार दिउँसो करिब एक घण्टा चल्ने भनिएको त्रिपक्षीय शिखर बैठकमा विश्व भूराजनीतिलाई प्रत्यक्ष असर पारिरहेका ज्वलन्त मुद्दाहरूमा केन्द्रित रहेर छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ । विशेषगरी, लामो समयदेखि जारी युक्रेन युद्ध र मध्यपूर्वको तनाव अर्थात् इरानमा जारी युद्धको निकासबारे तीन नेताबीच विचार आदानप्रदान हुनेछ ।
यसका साथै, आणविक हतियार नियन्त्रण तथा अप्रसार सन्धि, प्रमुख शक्ति राष्ट्रहरूबीचको व्यापार तनाव, आपूर्ति शृङ्खलाको सुरक्षा र तीव्र गतिमा विकास भइरहेको कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) को नियमन तथा प्रयोगलगायतका विश्वव्यापी मुद्दामासमेत छलफल हुने एजेन्डा तय भएको छ । यद्यपि, पहिलो पटक हुन लागेको यस भेटघाटबाट तत्कालै कुनै ठोस लिखित सम्झौता भइहाल्ने अपेक्षा भने गरिएको छैन ।
कसका लागि कस्तो कूटनीतिक अर्थ ?
कूटनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार सेन्जेनको यो त्रिपक्षीय जमघटले तीनवटै महाशक्ति राष्ट्रका लागि आ–आफ्नै रणनीतिक सन्देश बोकेको छ:
प्रतिक्रिया