राहदानी विभागका महानिर्देशक अर्याल र निर्देशक केसी चार दिन थुनामा, के हो ई–पासपोर्ट भ्रष्टाचार प्रकरण?

काठमाडौं । विशेष अदालतले विद्युतीय राहदानी (ई–पासपोर्ट) खरिद तथा छपाइ ठेक्का प्रक्रियामा करोडौँ भ्रष्टाचार गरेको आरोपमा पक्राउ परेका राहदानी विभागका महानिर्देशक तीर्थराज अर्याल र सूचना प्रविधि निर्देशक सुनीलकुमार केसीलाई चार दिन थुनामा राखेर अनुसन्धान गर्न अनुमति दिएको छ। अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले अनुसन्धानका लागि २० दिनको म्याद मागे पनि विशेष अदालतका अध्यक्ष सुदर्शनदेव भट्ट तथा सदस्यहरू उमेश कोइराला र विदुर कोइरालाको इजलासले सोमबारदेखि लागू हुने गरी ४ दिनको म्याद स्वीकृत गरेको हो।

कसरी भयो पक्राउ?

• प्रधानमन्त्री कार्यालयबाटै फन्दामा: महानिर्देशक तीर्थराज अर्याललाई सोमबार बिहान राहदानी खरिदको मुख्य फाइलसहित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा बोलाइएको थाहा भएको छ। दिनभर फाइल अध्ययन गरेपछि सोमबार साँझ उनलाई र निर्देशक केसीलाई अख्तियारको टोलीले नियन्त्रणमा लिएको थियो। 
• बयान नसकिएपछि म्याद थप: अख्तियारले मंगलबार दुवै जनासँग प्रारम्भिक बयान लिएको थियो। बयान नसकिएपछि थप केरकार र प्रमाण संकलनका लागि मंगलबार नै विशेष अदालतमा उपस्थित गराई म्याद थप गरिएको हो। 

के हो ई–पासपोर्ट भ्रष्टाचार प्रकरण?

• विदेशी कम्पनीसँगको मिलोमतो र कर छली: ई–पासपोर्ट छपाइको मुख्य ठेक्का फ्रान्सको बहुराष्ट्रिय कम्पनी 'आईडेमिया' (IDEMIA) ले पाएको थियो। आईडेमियाले नेपाल सरकारको खरिद ऐन छल्न नेपालमा आधिकारिक एजेन्ट नराखी सिंगापुरको 'कैपिटल बिज सोलुसन' लाई एजेन्ट तोकेर करिब अर्बौँ रुपैयाँ कमिसन विदेशमै भुक्तान गरी कर छली गरेको आरोप छ। 
• शंकास्पद परामर्शदाता र प्रविधि खेल: नेपालमा मर्मतसम्भारको बहानामा खडा गरिएको 'डेल्टा कोर प्रा.लि.' ले थोरै आम्दानी देखाई कर छलेको र राहदानी विभागको सर्भर डाउन गराई सेटिङमै थप ठेक्का दिलाउने प्रपञ्च रचिएको अख्तियारको दाबी छ। 
• ३ लाख बढी राहदानीमा अनियमितता: महालेखा परीक्षकको प्रतिवेदनले पनि सन् २०२२ मा प्रतिस्पर्धा बिना नै साढे ३ लाख थप राहदानी पुरानै दररेटमा किनेर वित्तीय अनियमितता गरेको भन्दै विभागमाथि प्रश्न उठाएको थियो। 

अन्य को-को छन् अनुसन्धानको दायरामा?

अख्तियार स्रोतका अनुसार यो प्रकरणमा प्रिटिङ कम्पनीका सञ्चालक तथा प्रतिष्ठित व्यवसायी सिद्धार्थ थापा (नेपाली कांग्रेसका नेता सुनिल थापाका छोरा) समेत पक्राउ परिसकेका छन्। यसका साथै परराष्ट्र मन्त्रालयका उच्च अधिकारीहरू र सचिवसमेत अख्तियारको अनुसन्धानको घेरामा तानिएका छन्।