शोकमा गण्डकी प्रदेश: अविरल वर्षाले सतायो, १४ को ज्यान गयो, दर्जनौँ घर डुबेर सयौँ नागरिक विस्थापित

विशेष ब्युरो रिपोर्ट —

गत केही दिनदेखि जारी अविरल र मुसलधारे वर्षाका कारण गण्डकी प्रदेशमा भीषण बाढी र पहिरो जाँदा कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भएको छ। वर्षासँगै आएको बाढीले नदी तटीय क्षेत्रका दर्जनौँ घरहरू डुबानमा परेका छन् भने पहिरोमा पुरिएर तथा बाढीले बगाएर केही नागरिक अझै बेपत्ता भएका छन्। भू-भागको भौगोलिक संवेदनशीलता र निरन्तरको प्राकृतिक प्रकोपका कारण सिङ्गो गण्डकी प्रदेश यतिबेला शोक र संकटमा डुबेको छ। गण्डकी प्रदेश प्रहरी कार्यालयका अनुसार पहिरोमा पुरिएर सबैभन्दा बढी क्षति स्याङ्जा, कास्की, पर्वत र बागलुङ जिल्लामा भएको छ।

बागलुङको निसीखोला गाउँपालिका–३ मा आइतबार बिहान पौने ४ बजे ढिस्को खसेर घर पुरिँदा आमासहित ३ सन्तानले ज्यान गुमाए । घरमाथिबाट ढिस्को खस्दा उनीहरू निद्रामै रहेकोले भाग्ने अवसरै पाएनन् ।

३९ वर्षीया आमा श्यामकुमारी विक, उनका छोराहरू १२ वर्षका मनोज, ९ वर्षका मुकेश र ५ वर्षका निसन विकलाई वर्षासँगै खसेको पहिरोले निल्यो । श्यामकुमारीकी जेठी छोरी १४ वर्षीया मुस्कान शनिबार हजुरबुबा–हजुरआमाको घर गएका कारण बाँच्न सफल भइन् ।

निसीखोला गाउँपालिका–२ का वडाध्यक्ष कुविर विकका अनुसार डाँडामा घर बनाएर बसेका श्यामकुमारीको परिवारले पहिरो र बाढीको अनुमानसमेत गरेको थिएन । लगातार वर्षा भइरहे पनि ढुक्कसँग सुतेका उनीहरूको कल्पनासमेत नगरिएको ठाउँबाट पहिरो खसेर मृत्यु भएको वडाध्यक्ष विकले बताए । एकै परिवारका चार जनाको मृत्युले गाउँ नै शोकमा डुबेको छ ।

यस्तै, पर्यटकीय नगरी पोखराका विभिन्न वडा र आसपासका ग्रामीण क्षेत्रमा पहिरो जाँदा र फेवाताल तथा सराङकोट क्षेत्रबाट खसेको लेदोले घरहरू भत्किँदा मानवीय क्षति भएको छ।

पर्वतको कुश्मा र बागलुङको ढोरपाटन तथा गलकोट क्षेत्रमा पहिरोले घर बगाउँदा र पुरिँदा सर्वसाधारणले ज्यान गुमाएका छन्। सुरक्षा निकायका अनुसार मृतकहरूमध्ये अधिकांशको शव फेला परिसकेको छ भने केहीको सनाखत हुन बाँकी छ।

दर्जनौँ घरहरू डुबानमा, सयौँ नागरिक विस्थापित

लगातारको वर्षाले गण्डकी प्रदेशका प्रमुख नदी र खोलाहरूमा पानीको सतह खतराको विन्दुभन्दा माथि पुगेको छ।

कालीगण्डकी, मर्स्याङ्दी, सेती, र मादी नदीमा आएको अभूतपूर्व बाढीका कारण नदी किनारका बस्तीहरू डुबानमा परेका छन्। पोखराका तल्लो तटीय क्षेत्र तथा बागलुङ र तनहुँका नदी किनारका बजारहरूमा बाढी पस्दा करोडौँको भौतिक क्षति भएको छ।

घरहरू डुबानमा परेपछि र पहिरोको उच्च जोखिम बढेपछि सयौँ परिवारलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ। विस्थापित नागरिकहरूलाई स्थानीय विद्यालय, सामुदायिक भवन र आफन्तकोमा आश्रय दिइएको छ। गास र बासको अभावका कारण विस्थापितहरूमा बिचल्ली छाएको छ।

बाढीले बगाएर र पहिरोको भग्नावशेषभित्र पुरिएर केही व्यक्तिहरू अझै बेपत्ता छन्। बेपत्ताहरूको खोजीका लागि नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलको टोली बिहानैदेखि उद्धार कार्यमा खटिएको छ। यद्यपि, प्रतिकूल मौसम, निरन्तरको वर्षा र पहिरो खस्ने क्रम नरोकिएकाले उद्धार र खोजी कार्यमा तीव्र अवरोध पुगिरहेको गृह मन्त्रालयले जनाएको छ।

पहिरोका कारण गण्डकी प्रदेशका लाइफलाइन मानिने सिद्धार्थ राजमार्ग, मध्यपहाडी लोकमार्ग, र बेनी-जोमसोम सडकखण्ड दर्जनाैँ ठाउँमा अवरुद्ध भएका छन्। सडक बन्द हुँदा उद्धार टोली र राहत सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा पुर्‍याउन निकै सास्ती भइरहेको छ। कतिपय दुर्गम गाउँहरूमा विद्युतका पोलहरू ढलेका र सञ्चार टावरहरूमा क्षति पुगेकाले टेलिफोन र इन्टरनेट सेवा समेत अवरुद्ध भएको छ, जसका कारण वास्तविक क्षतिको पूर्ण विवरण सङ्कलन गर्न समय लागिरहेको छ।

गण्डकी प्रदेश सरकारले मृतकका परिवारलाई तत्काल राहत उपलब्ध गराउने र घाइतेहरूको निःशुल्क उपचार गर्ने घोषणा गरेको छ। मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले आगामी २४ घण्टा अझै भारी वर्षाको सम्भावना रहेको भन्दै नदी किनार र भिरालो जमिन आसपास बस्ने नागरिकहरूलाई उच्च सतर्कता अपनाउन र सुरक्षित स्थानमा रहन विशेष अपिल गरेको छ।