हर्मुज जलमार्ग अब ‘ट्रम्प स्ट्रेट’ ! डोनाल्ड ट्रम्पको एउटा पोस्टले विश्व राजनीतिमा हलचल

वासिङ्टन डीसी
१० असोज (२६ सेप्टेम्बर) । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिने हर्मुज जलमार्ग (Strait of Hormuz) को नक्सा आफ्नो सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म 'ट्रथ सोसियल' मा शेयर गर्दै त्यसलाई 'ट्रम्प स्ट्रेट' (Trump Strait) नामकरण गरेपछि अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिमा नयाँ तरंग पैदा भएको छ।

इरानले खाडी क्षेत्रमा जारी तनाव कम गर्न अघि बढाएको सात दिने कूटनीतिक तथा शान्ति प्रस्तावलाई ट्रम्पले ठाडै अस्वीकार गरेलगत्तै यो तस्बिर सार्वजनिक भएको हो।

इरानको ७ दिने प्रस्ताव र ट्रम्पको मौन अस्वीकृति

संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाको साइडलाइनमा इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले अमेरिकाले आफ्नो नौसेना नाकाबन्दी र तेल प्रतिबन्ध फुकुवा गरेमा र लेबनानसहितका क्षेत्रमा युद्धविराम गरेमा सात दिनभित्र हर्मुज जलमार्ग खुला गर्ने प्रस्ताव अघि सार्नुभएको थियो।

तर अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानको यो सर्तप्रति गहिरो शंका व्यक्त गर्दै उक्त प्रस्ताव तुरुन्तै अस्वीकार गर्नुभएको छ। ट्रम्पले कुनै पनि लिखित कूटनीतिक प्रतिक्रियाबिना सीधा 'ट्रम्प स्ट्रेट' लेखिएको नक्सा पोस्ट गरेर आफू इरानको सर्तमा झुक्ने पक्षमा नरहेको स्पष्ट र आक्रामक संकेत दिनुभएको छ।

'ट्रम्प स्ट्रेट' नामाकरणको भूराजनीतिक अर्थ

सेयर गरिएको उक्त नक्सामा हर्मुज जलमार्गलाई गोल घेराभित्र राखेर 'ट्रम्प स्ट्रेट' भनी लेबल लगाइएको छ। ट्रम्पले यसअघि पनि हर्मुज जलमार्गमा अमेरिकाको पूर्ण नियन्त्रण रहेको र यसलाई अमेरिकी भूभाग सरह हेर्ने दाबी गर्दै आउनुभएको थियो।

ट्रम्पको यो पोस्ट सार्वजनिक भएलगत्तै इरानले कडा आपत्ति जनाएको छ। इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड (IRGC) ले अमेरिकाको यस्तो धम्की र जबरजस्तीपूर्ण व्यवहार स्वीकार नहुने र आफ्नो सार्वभौमसत्तामाथि आँच आउन नदिने अडान दोहोर्‍याएको छ। विश्वको झन्डै २० प्रतिशत तेल आपूर्ति हुने यस जलमार्गमा बढ्दो तनावका कारण विश्व बजारमा इन्धनको मूल्यमा समेत उतारचढाव देखिएको छ।

आगामी सुरक्षा रणनीति र राजनीतिक दबाब

अमेरिकी मिडिया रिपोर्टहरूका अनुसार ट्रम्पले आफ्ना नजिकका सहयोगीहरूसँग कुरा गर्दै आगामी नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि निर्वाचन (Midterm Elections) पछि इरानविरुद्ध पुनः कडा हवाई आक्रमण वा सैन्य कारबाहीहरू अघि बढाउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। भाषणमा आक्रामक बन्ने तर भित्रभित्रै दबाब बढाउने ट्रम्पको यो कूटनीतिक शैलीले मध्यपूर्वको संकटलाई आगामी दिनमा कता लैजान्छ भन्ने कुरामा विश्वव्यापी चासो बढेको छ।