७ वटा भीमकाय चट्टान फुटाउने सेनाको तयारी: त्रिशूली ३ 'ए' को टनेलमा २० मिटर भित्र पस्यो उद्धार टोली

काठमाडौँ/नुवाकोट, भदौ १८ -रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीबाट गम्भीर रूपमा प्रभावित नुवाकोटस्थित ६० मेगावाट क्षमताको त्रिशूली ३ 'ए' जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङ (केबल डक्ट टनेल) खुलाउने प्रयासले आंशिक सफलता पाएको छ। बाढीको लेदो र विशाल चट्टानले पुरिएको सुरुङको माथिल्लो भागलाई रातदिनको अनवरत प्रयासपछि करिब ३ फिटसम्म खुला गरिएको प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र सुरक्षा निकायले जनाएका छन्। 

सुरुङको मुख केही खुलेर बाटो बनेसँगै नेपाली सेनाको नेतृत्वमा रहेको उद्धार टोली सुरुङभित्र करिब १५ देखि २० मिटरसम्म प्रवेश गर्न सफल भइसकेको छ। 

आयोजना स्थलमा खटिएका प्राविधिकहरूका अनुसार सुरुङको मुख्य प्रवेशद्वारमा बाढीले बगाएर ल्याएका फलामे संरचना, रूखका लग र ठूलठूला ढुङ्गासहित करिब ४० मिटर लामो र २० मिटर अग्लो विशाल थुप्रो (डेब्रिस) थुप्रिएको छ। यो विशाल अवरोधलाई पन्छाउन नेपाली सेना, चिनियाँ उद्धार टोली र अन्य प्राविधिक गरी कुल ९३ जनाको संयुक्त टोली मैदानमा खटिएको छ। 

उद्धार टोलीले ५ वटा ठूला एक्स्क्याभेटर, हेभी कम्प्रेसर र ब्रेकर मेसिनहरूको प्रयोग गरिरहेको छ। तर, सुरुङभित्र हेभी मेसिनरी र एक्स्क्याभेटरहरू पूर्ण रूपमा छिराउनका लागि पुरै मुख खुला गर्नुपर्ने बाध्यता छ। यसैका लागि बाटो छेकेर बसेका थप ७ वटा ठूला ढुङ्गा (बोल्डर) हरूलाई नियन्त्रित विस्फोट (ब्लास्टिङ) मार्फत फुटाउने अन्तिम तयारी भइरहेको घटनास्थलबाट नेपाली सेनाले जनाएको छ। 

यो केबल डक्ट सुरुङ करिब १७० मिटर लामो छ, जुन हाल पूर्ण रूपमा माटो, हिलो र लेदोले भरिएको छ। प्राविधिकहरूका अनुसार यो सुरुङ मार्गलाई पूर्ण रूपमा सफा गरेर छिचोलेपछि मात्रै भित्र रहेको मुख्य पावरहाउस र अन्य प्राविधिक संरचनासम्म पुग्न सम्भव हुनेछ। 

यसअघि बाढी आउँदा सोही सुरुङ नेटवर्क र पावरहाउस आसपासमा जलविद्युत् आयोजनाका कयौँ मजदुर र इन्जिनियरहरू फसेको आशङ्का गरिएकाले यो उद्धार कार्यलाई निकै संवेदनशीलताका साथ अघि बढाइएको छ। उद्धार टोलीले सुरुङको माथिल्लो भाग (क्राउन) पहिचान गरी भित्र अक्सिजन र विशेष क्यामेरा पठाउने कार्यलाई समेत निरन्तरता दिएको छ, ताकि भित्र कोही जीवितै भए राहत पुगोस्। 

यसैबिच, संसद् बैठकमा समेत त्रिशूली ३ 'ए' को सुरुङमा फसेका नागरिकहरूको अवस्था र उद्धारको प्रगतिबारे सरकारले स्पष्ट जानकारी दिनुपर्ने माग उठेको छ। रास्वपा सांसद दीपकराज बोहराले संसद्‌मा बोल्दै सुरुङमा फसेका मानिसहरूको उद्धारका लागि नेपाली प्रविधि पर्याप्त छ कि थप विदेशी विशेषज्ञ आवश्यक पर्ने हो भनी सरकारको कडा ध्यानाकर्षण गराउनुभएको छ। चिनियाँ र नेपाली कूटनीतिक टोलीको समन्वयमा उद्धार कार्यलाई गति दिने प्रयास भइरहे पनि भौगोलिक जटिलता मुख्य बाधक बनेको छ।